The Century of The Self (2002)

1900'lerin başından günümüze kadar geçen zaman içerisinde Sigmund Freud, kızı Anna ve yeğeni Edward Bernays'in psikoloji ve psikanaliz çalışmaları ışığında devletlerin insanlara çaktırmadan nasıl müdahale ettiğini anlatan herkesin izlemesi gereken bir başyapıt. Tesadüfen denk geldiğim bu 4 bölümden oluşan belgeselin ilk bölümünü biraz sıkılarak bitirdim. Akabinde el oğlunun (Amerika ile başlamak üzere) halklarını kontrol altında tutmaya çalışmlarına dair yaptıkları tüm bilimsel çalışmaları ve uzun vade sonuçlarının sergilendiği diğer bölümleri obarey diyerek bitirdiğim bir seridir. Adolf Hitler'in önderliğinde "irrasyonel" diye anılan bir şekilde galeyana gelen halkın yahudilere yaptıklarının tekrar etmemesi için ne yapmak gerekir diyerekten yola çıkarılan bilim insanlarının, yolun sonunda nasıl bir tüketim toplumu yaratırız tezine hizmet etmesi ile son bulan keyifli bir seridir. Vietnam'dan dönen psikolojisi harap askerleri topluma kazandırma amacının (aslında ayarı kaçmış bu topluluğun tekrar insan gibi yaşamasını gaye edinmiş olarak başlasa da) insanların hizadan çıkmaması için çaktırmadan tüketim toplumunun bir parçası olması amacına dönüşmesi şeklinde vuku bulmasının detayları paylaşılmakta.
"Rıza mühendisliği" tabirinin babası olan Edward Bernays isimli vatandaşın insanlara ihtiyacı olmayan nesneleri nasıl sattırırız? tezinden yola çıkması ve yolun sonunda Edgar Hoower'a nasıl seçim kazandırırız tezi ile nasıl yükseldiği anlatılmakta. Hatta Guatemala halkının (bizim siyaset adamlarının bol bol atıfta bulunduğu muz cumhuriyeti) diktatörlük rejiminden kurtulma çabasının, latin amerikalı gazeteciler tarafından "ahtapot" ismiyle anılan United Fruit Company isimli şirket tarafından nasıl engellenerek, kapitalizmin en güzide örneklerinden birinin insanlara tek dozda yutturulup hayata geçirildiğini soğuk savaşa bağlayarak gözler önüne sermekte. Azıcık aydınlanmak isteyen belleklere, aslında bildiğimiz kapitalizm ve tüketim çılgınlığı kavramlarının halka nasıl çaktırmadan sokuşturulduğunun detaylı planlama ve uygulaması ile anlatıldığı bir el kitabıdır. Demokrasinin temel taşı olan seçimler öncesinde insanları yönlendirmekte kullanılan taktikler ve psikolojik müdahalelerin nasıl sonuçlandığını merak edenlere. Aile kavramının bireyi hizaya getirmek ya da bireyin raydan çıkmasını engellemek için nasıl kullanıldığını gösteren bu güzide belgeseli alın seyredin, seyrettirin. Elinizdeki akıllı telefonu alma isteğinin benliğinize nasıl sokuşturulduğunu merak edenlere...